Dostęp otwarty
DZIENNIKARZ WOBEC SZTUCZNEJ INTELIGENCJI – KILKA REFLEKSJI NA STYKU STAREGO I NOWEGO PORZĄDKU
Joanna HOŁDA1
Język publikacji: polski
artykuł naukowy
Redaktor gościnna numeru Dominika Popielec
Transformacje Nr 1(128)2026, Data publikacji: 31 marca 2026r.
Słowa kluczowe: dziennikarz, sztuczna inteligencja, etyka, prawo, standardy
Streszczenie Dziennikarze są awangardą niosącą wolność, wykonują szczególny zawód w wolnym, demokratycznym świecie na rzecz społeczeństwa. Rozwój technologiczny i coraz powszechniejsza dostępność sztucznej inteligencji (AI) zmienia środowisko medialne, bezpośrednio wpływając także na ich pracę. Niesie to wyzwania w kontekście obowiązujących standardów (prawa i obowiązki, etyka zawodowa) w nowej rzeczywistości cyfrowej. Powstaje pytanie o aktualność i skuteczność takich standardów. Ma to znaczenie również wobec niejasnej definicji i statusu dziennikarza. Zatem pojawiają się trudności z określeniem, kto w istocie podlega tym standardom. Wobec rozwoju technologicznego i nowych mediów może wpływać to niekorzystnie na wolność słowa, bezpieczeństwo i jakość informacji. W związku z tym interesują-ca wydaje się analiza pojęcia „dziennikarz” stosowanego w obowiązujących przepisach prawa, szczególnie w kontekście transformacji cyfrowej i dynamicznego rozwoju nowych mediów, gdzie coraz większą popularność zyskują podcasterzy, influencerzy, youtuberzy i dziennikarstwo niezależne. W tym kontekście kluczowe są refleksje dotyczące ukształtowanych standardów (z reguły wobec konwencjonalnych, tradycyjnych mediów) i ich relacji do AI, w odniesieniu do nowych mediów i pojawiających się tam nowych form przekazu. W kontekście relacji dziennikarz – sztuczna inteligencja ważne jest odniesienie do wolności słowa i bezpiecznej, jakościowej informacji. Ma to znaczenie także wobec szerzenia się dezinformacji i spadku zaufania do mediów i dziennikarzy. Powyższe wydaje się interesujące z perspektywy przepisów prawa i zasad etyki, również biorąc pod uwagę przepisy nie tylko z krajowego systemu, ale także Unii Europejskiej. Istotna jest także świadomość współpracy międzynarodowej jaką można obserwować w ostatnim czasie w obszarze AI. Wypracowywane standardy jej bezpieczeństwa będą mieć zastosowanie także wobec pracy dziennikarzy, co może dać w efekcie pozytywny odbiór ich pracy.
Wydział Politologii i Dziennikarstwa UMCS w Lublinie, Insty-tut Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach, dr nauk prawnych, ekspertka w za-kresie przemysłów kreatywnych, mediów i komunikacji, a także strategii miejskich. Autorka publikacji naukowych z obszaru m.in. przemysłów kreatywnych, mediów, prawa nowych technologii
ORCID: 0000-0001-9334-8441
E-mail: joanna.holda@mail.umcs.pl