Dostęp otwarty
PRAWO I CZAS
Mateusz JAGIEŁA1
Język publikacji: polski
artykuł naukowy
Transformacje Nr 3(126)2025, Data publikacji: 30 grudnia 2025r.
Słowa kluczowe: czas w prawie, temporalność prawa, vacatio legis, retroakcja, prawo intertemporalne, przedawnienie, zasiedzenie, terminy procesowe, pewność prawa, prawa nabyte, sprawiedliwość międzypokoleniowa
Streszczenie Artykuł stanowi kompleksową analizę wielowymiarowych relacji zachodzących między prawem a czasem. Autor podejmuje rozważania teoretyczne dotyczące czasu jako kategorii prawnej, odwołując się do filozoficznych koncepcji temporalności oraz ich wpływu na konstrukcje prawne. W pracy omówiono zagadnienia temporalności obowiązywania prawa, w tym instytucję vacatio legis, zasadę nieretroakcji oraz prawo intertemporalne. Szczegółowej analizie poddano instytucje prawne oparte na upływie czasu, takie jak przedawnienie i zasiedzenie, a także temporalne aspekty prawa procesowego, ze szczególnym uwzględnieniem prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Artykuł zawiera również refleksję aksjologiczną nad związkami temporalności prawa z pewnością prawa, ochroną praw nabytych oraz sprawiedliwością międzypokoleniową.
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Polska
ORCID: 0000-0002-2280-0522
E-mail: m.jagiela@uksw.edu.pl